Eén van de belangrijkste kenmerken van de Armeense identiteit is de taal. De Armeense taal wordt beschouwd als één van de oudste talen ter wereld en heeft daarnaast bijgedragen aan de verspreiding van het christendom. In deze editie van de Khorurd nemen we een kijkje in de geschiedenis van het Armeense alfabet.

In de eerste eeuwen van het christendom waren alle belangrijke kerkelijke bronnen geschreven in het Syrisch, Perzisch en vooral het Grieks, waardoor het Woord van God voor veel Armeniërs onleesbaar was. De belangrijkste reden voor het creëren van een eigen alfabet was dat de Bijbel kon worden vertaald naar het Armeens en het geloof zo toegankelijker werd voor de Armeniërs. Dit nieuwe alfabet moest aansluiten op de gesproken taal, waardoor elke klank een aparte letter kreeg. Dat resulteerde in een alfabet dat veel meer letters kent dan het Griekse of Latijnse alfabet. Het Armeense alfabet had 36 letters toen het werd ontworpen en pas later kwamen daar drie letters bij waardoor het huidige alfabet 39 letters heeft. Het alfabet werd in het jaar 405 ontworpen door de Heilige Mesrop Mashtots. Dit is honderd jaar nadat het christendom werd aangenomen als de staatsgodsdienst in Armenië. St. Mashtots was een dienaar van de kerk en hij wilde het christendom promoten door middel van het Armeense alfabet. Hij was één van de weinige mensen die de Griekse taal had gestudeerd, waardoor hij het Heilige Schrift in het Grieks kon lezen. Het Armeens was in die tijd alleen een gesproken taal. Doordat St. Mashtots het Heilige Schrift wél kon lezen, voelde hij zich verlicht en als gevolg daarvan wijdde hij zijn leven om de heidense bevolking in Armenië te evangeliseren. Het was toen nog lastig om Armeniërs te evangeliseren want zonder het Armeense schrift en dus zonder een Heilig Schrift dat op papier te lezen was keerden de geëvangeliseerde Armeniërs terug naar de heidense verhalen. St. Mashtots verliet daarom zijn discipelen en zijn onderwijs om naar Mesopotamië te gaan. Eenmaal aangekomen in Mesopotamië kreeg hij een visioen. Hij zag de pols van een rechterhand die op een steen schreef. Het was de hand van God die Mashtots inspireerde met letters die kenmerken hebben van de heilige drie-eenheid. Het Armeense alfabet is dus veel meer dan een praktische uitvinding: het Armeense alfabet is een Goddelijk geschenk. In het Armeense alfabet is het heilige aspect terug te vinden. Dit is onder meer te zien in de eerste letter A (de “Ա”) van Astvats (Աստված) dat “God” betekent, de middelste letter S (de “Ս”) van Surb Hoqi (Սուրբ Հոգի), dat Heilige Geest betekent en de laatste letter van het schrift de zachte K (de “Ք”) van Kristos (Քրիստոս), dat Christus betekent.

Nadat St. Mashtots de Schriften had vertaald naar het Armeens en kinderen het alfabet had aangeleerd, vervolgde hij zijn reis in Georgië en Kaukasisch Albanië waar hij het Georgische en Kaukasisch Albanese alfabet creëerde. In het Armeense stadje Artashavan is een monument gewijd aan het Armeense alfabet. Toen Armenië in 2005 de 1600e verjaardag van het alfabet vierde, werden de 39 letters uit steen gehouwen om het werk van Mashtots te eren.

Het Armeense schrift heeft ervoor gezorgd dat het christendom razendsnel tot in de verste hoeken van het bergachtige Armenië doordrong. Rond het jaar 500 was heel Armenië gekerstend en stonden er op de verste bergtoppen kloosters en kerken, terwijl in West-Europa het christendom nog een marginale rol speelde. Het maakte ook dat Armenië al erg vroeg een hoge graad van alfabetisme onder haar bevolking kende.